Zdrowie psychiczne to Twoje dobre samopoczucie, które pozwala Ci wykorzystywać swoje zdolności, radzić sobie ze stresem w codziennym życiu.
Dzieci i młodzież doświadczająca pogorszenia stanu zdrowia psychicznego ze względu na wstyd, obawę przed stygmatyzacją nie zawsze sięgają po pomoc. Mówienie głośno o zdrowiu psychicznym, obalanie błędnych przekonań na jego temat mogą się przyczynić do przełamania tabu, stworzenia kultury sprzyjającej większej otwartości do mówienia o problemach zdrowia psychicznego, jak również zachęcić ludzi w każdym wieku, by korzystali z pomocy, gdy tego potrzebują.
Lekceważenie przez innych, czy przez nas samych, naszego stanu psychicznego ze względu na brak „obiektywnych” czynników, które mogłyby odpowiadać za jego pogorszenie powoduje, że doświadczane cierpienie może nie być traktowane jako wiarygodne, czy warte zachodu.
Indywidualne czynniki ryzyka:
- niska samoocena,
- deficyty rozwojowe: nadpobudliwość, słaba odporność na frustrację, niedojrzałość emocjonalna i społeczna, słaba kontrola wewnętrzna
- cechy charakteru takie jak: impulsywność, skłonność do zachowań ryzykownych, wysoki poziom lęku i niepokoju
- podatność na wpływy
- duże zapotrzebowanie na stymulację
- wcześnie występujące zachowania problemowe (zachowania opozycyjne, buntownicze, agresywne)
- wczesne rozpoczynanie eksperymentowania z substancjami psychoaktywnymi (inicjacja przed 12 rokiem życia )
- pozytywne oczekiwania dotyczące skutków picia alkoholu i używania innych substancji
Rodzinne czynniki ryzyka:
- niekorzystne czynniki prenatalne (palenia papierosów lub picie alkoholu przez matkę w czasie ciąży)
- brak więzi z rodzicami, wrogość wobec dziecka
- konflikty rodzinne z udziałem dziecka
- nieprawidłowa realizacja ról rodzicielskich (słaby nadzór nad dzieckiem, małe zaangażowanie rodziców w aktywność dziecka, surowa dyscyplina w domu lub brak dyscypliny; niekonsekwencja wychowawcza)
- przyzwalające postawy rodziców wobec różnych zachowań problemowych dzieci
- antyspołeczne wzorce ról w dzieciństwie, negatywne wzory starszego rodzeństwa (picie, palenie, używanie narkotyków)
- przestępczość, nadużywanie środków psychoaktywnych przez rodziców, choroby psychiczne rodziców
Czynniki ryzyka związane ze szkołą:
- zły klimat społeczny szkoły, niski poziom nauczania, brak wsparcia nauczycieli
- wczesne niepowodzenia w nauce
- negatywny stosunek do szkoły i obowiązków szkolnych
- problemy z zachowaniem w szkole
Czynniki związane z rówieśnikami
- przynależność do niekonstruktywnej grupy rówieśniczej (rówieśnicy z problemami w zachowaniu, nie respektujący norm społecznych, używający substancji psychoaktywnych)
- obserwowanie u rówieśników aprobaty dla używania substancji psychoaktywnych
- odrzucenie przez rówieśników
Bullying w szkole – czym jest?
Bullying to inaczej przemoc rówieśnicza, polegająca m.in. na tyranizowaniu, zastraszaniu, prześladowaniu czy napastowaniu drugiej osoby. Może objawiać się biciem, kopaniem, pluciem, wyzwiskami czy naśmiewaniem się z ofiary, a także rozsiewaniem o niej plotek, zmuszaniem do wykonywania upokarzających czynności czy publikowaniem o niej w sieci nieprawdziwych informacji lub ośmieszających zdjęć. Bullying w szkole dotyczy zarówno sfery fizycznej, jak i psychicznej oraz społecznej – w każdym przypadku jest równie niebezpieczny i szkodliwy dla dziecka.
Możemy wyróżnić następujące formy bullyingu, czyli przemocy rówieśniczej:
- Fizyczna – są to wszystkie działania, które mają na celu fizyczne skrzywdzenie drugiej osoby i zadanie jej bólu, jak np. bicie, popychanie, szturchanie, kopanie, szarpanie, policzkowanie czy szczypanie itp.
- Werbalna – wszelkiego rodzaju słowne sposoby na sprawienie przykrości i skrzywdzenie drugiej osoby, np. wyzywanie, naśmiewanie się czy wyszydzanie.
-
Socjalna – polega m.in. na rozsiewaniu o kimś nieprawdziwych informacji i plotek, nastawianiu innych osób przeciwko ofierze, izolowaniu od niej otoczenia poprzez manipulacje.
-
Cyberbullying – przemoc rówieśnicza stosowana za pomocą Internetu. Charakteryzuje ją rozsyłanie prywatnej korespondencji ofiary, jej zdjęć lub ich ośmieszających przeróbek, publikowanie upokarzających i nieprawdziwych informacji o ofierze itp
Czynniki chroniące to cechy, sytuacje, warunki i wydarzenia życiowe, które zmniejszają prawdopodobieństwo wystąpienia problemów i zaburzeń. Stanowią one swego rodzaju bufor redukujący wpływ czynników ryzyka, modyfikując ich potencjalny negatywny wpływ, a tym samym zwiększając odporność jednostki na trudne sytuacje życiowe tak, że może lepiej się z nimi zmagać. Od końca lat 70-tych, kiedy rozpoczęto badania nad procesami chroniącymi przed używaniem substancji psychoaktywnych, zidentyfikowano wiele czynników chroniących. Przykłady najważniejszych z nich to:
Czynniki chroniące indywidualne:
- wysoka inteligencja, zdolność uczenia się, ciekawość poznawcza
- posiadanie planów i celów życiowych, aspiracje edukacyjne
- zrównoważony temperament, towarzyskość, dobre zdolności adaptacyjne
- sprawne mechanizmy samokontroli (radzenie sobie z negatywnymi emocjami, kontrola impulsów)
- poczucie własnej wartości, wiara we własne możliwości
- optymizm i pogoda ducha
- umiejętności społeczne (porozumiewanie się z innymi w sytuacjach konfliktowych, rozwiązywanie problemów, asertywność, poczucie własnej skuteczności)
Czynniki chroniące rodzinne:
- silna więź z rodzicami
- zaangażowanie rodziców w życie dziecka
- wsparcie ze strony rodziców, zaspokajanie potrzeb dziecka (emocjonalnych, poznawczych, społecznych i materialnych)
- zasady rodzinne, jasne oczekiwania rodziców
Czynniki chroniące związane ze szkołą:
- poczucie przynależności do szkoły
- pozytywny klimat szkoły i wsparcie nauczycieli
- wymaganie od uczniów odpowiedzialności i udzielania sobie wzajemnej pomocy
- wzmocnienia pozytywne, okazje do przeżycia sukcesu i rozpoznawania własnych osiągnięć;
Czynniki chroniące rówieśnicze:
- przynależność do pozytywnej grupy rówieśniczej (rówieśnicy akceptujący normy, z aspiracjami edukacyjnymi, prospołeczni)
Czynniki chroniące środowiskowe:
- zaangażowanie w konstruktywną działalność (dostęp do klubów młodzieżowych, klubów sportowych, wspólnot religijnych, wolontariat)
- przyjazne i bezpieczne sąsiedztwo (dostęp do ośrodków rekreacji, klubów, poradni, ośrodków interwencji kryzysowej)
- obecność wspierających, mądrych dorosłych (mentorów, wychowawców, trenerów, księży itp.)
PROMOCJA ZDROWIA PSYCHICZNEGO
Pomimo złożoności przyczyn, które mogą leżeć u podstaw problemów ze zdrowiem psychicznym nie jesteśmy wobec tych zjawisk bezbronni. Jest wiele czynników, które mogą uchronić dzieci, młodzież i dorosłych przed rozwojem zaburzeń psychicznych. Promocja i prewencja zdrowia psychicznego wskazuje na konieczność uwzględniania i świadomego wpływania na takie filary zdrowia jak: odpoczynek i higiena snu, zdrowe odżywianie, regularna aktywność fizyczna, unikanie używek, relacje społeczne.
Do działań profilaktycznych w zakresie zdrowia psychicznego zaliczane są zajęcia rozwijające kompetencje społeczno-emocjonalnych, które pomagają lepiej regulować emocje, radzić sobie ze stresem, rozwijają umiejętności interpersonalne (w tym zachowania asertywne), oraz umiejętności rozwiązywania problemów.
GDZIE SZUKAĆ POMOCY
W przypadku dostrzeżenia niepokojących objawów lub podejrzenia problemów psychicznych jest wiele możliwości skorzystania z profesjonalnej pomocy.
Specjaliści w szkole
Warto zwrócić się o pomoc do szkolnych specjalistów: psycholog szkolny, pedagog szkolny, pedagodzy specjalni są dostępni codziennie w godzinach swojej pracy. Można się z nimi skontaktować poprzez dziennik elektroniczny.
Instytucje udzielające pomocy
Miejski Zespół Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych w Kielcach
Poradnia oferuje pomoc w zakresie diagnozy, terapii, działań profilaktycznych, doradztwa zawodowego, wsparcia dla rodziców.
ul. Urzędnicza 16, 25-729 Kielce
tel. 41 367 67 28
fax. 41 367 69 51
e-mail: pokaż e-mail
www: http://www.mzppp.kielce.eu/
Świętokrzyskie Centrum Profilaktyki i Edukacji w Kielcach
Interwencja kryzysowa, pomoc psychologiczna, psychoterapia indywidualna, zajęcia dla dzieci i młodzieży. Wszystkie porady są bezpłatne. Nie jest wymagane ubezpieczenie zdrowotne ani skierowanie lekarskie. Po pomoc do Centrum może zgłosić się każdy mieszkaniec miasta Kielce, ale również z terenu całego Województwa. Centrum czynne jest od poniedziałku do piątku pomiędzy 8.00 a 20.00.ul. Jana Nowaka Jeziorańskiego 65, Kielce
Rejestracja tel. 41 36-76-788) bądź osobiście na miejscu w recepcji.
www: http://scpie.kielce.eu/
NZOZ "Nadzieja Rodzinie" Zakład Terapii Uzależnienia i Współuzależnienia
Oferta Ośrodka skierowana jest do dzieci, młodzieży oraz rodziców a wsparcie udzielane jest także w środowisku naszych pacjentów.
Świadczenia udzielane są bezpłatnie i bez skierowania.
Zespół psychologów i psychoterapeutów czeka pod nr telefonu: 533 325 044
ul. Karczówkowska 36, 25-711 Kielce
tel.: +48 41 366 94 00, 602478089
e- mail: pokaż e-mail
www: https://nzoz.nadziejarodzinie.org.pl/srodowiskowej-psychologicznej-psychoterapeutycznej/
Bliżej Centermed Kielce sp. z o.o.
Ośrodek udzielającymi dzieciom i młodzieży bezpłatnej pomocy psychologiczno-psychoterapeutycznej. Świadczy usługi diagnostyczne i terapeutyczne. Zapewnia pomoc i wsparcie rodzicom, opiekunom, nauczycielom, także rówieśnikom.
Al. Tysiąclecia Państwa Polskiego 13, 25-314 Kielce
rejestracja: tel. 41 344 87 53 wew. 1
pon-pt 8:00-16:00
e- mail: pokaż e-mail
www: https://blizej.centermed.pl/
Poradnie Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży
Świętokrzyskie Centrum Psychiatrii w Morawicy -
Poradnia Zdrowia Psychicznego dla Dzieci z siedzibą w Kielcach
ul. Kusocińskiego 59
tel. 41-366 97 56
Kierownik Poradni: lek. med. Izabela Bocian
e-mail: pokaż e-mail
Poradnia Zdrowia Psychicznego dla Dzieci
NZOZ Syntonia
Poradnia zajmuje się diagnozowaniem i leczeniem zaburzeń psychicznych występujących
u dzieci, młodzieży i dorosłych, ponadto diagnozowaniem zaburzeń autystycznych.ul. Podgórska 20, 25-103 Kielce
Rejestracja tel. : 41 341 52 57
www: https://www.syntonia-kielce.pl/
Placówki leczenia uzależnień dla dzieci i młodzieży
Stowarzyszenie MONAR
Poradnia profilaktyki, leczenia i terapii uzależnień w Kielcach
Poradnia Terapii Uzależnienia od substancji psychoaktywnych
ul. Śniadeckich 7/1B, 25-366 Kielce
tel. 41 367 36 93
e-mail: pokaż e-mail
www: pokaż e-mail
NZOZ "Nadzieja Rodzinie" Zakład Terapii Uzależnienia i Współuzależnienia
ul. Karczówkowska 36, 25-711 Kielce
tel.: +48 41 366 94 00, 602478089
e- mail: pokaż e-mail
www: https://nzoz.nadziejarodzinie.org.pl/srodowiskowej-psychologicznej-psychoterapeutycznej/
Interwencja Kryzysowa
Centrum Interwencji Kryzysowej prowadzone przez Caritas Diecezji Kieleckiej
Centrum świadczy pomoc całodobową od poniedziałku do niedzieli, w tym także w święta. Osoby korzystające z pomocy w Centrum mogą skorzystać z bezpłatnej pomocy prawnej i psychologicznej.
ul. Urzędnicza 7B, 25-729 Kielce,
tel. 41 366 48 47
www: http://cik.kielce.caritas.pl/
Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie
ul. Studzienna 2, 25–544 Kielce
tel. +48 41 331 25 24
tel. +48 41 362 68 88
tel. +48 41 331 25 24 wew. 230 – Punkt Informacyjno-Interwencyjny
Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie
- Poradnictwo psychologiczne dla osób doznających przemocy lub świadków przemocy w rodzinie – tel. +48 41 368 18 67 – poniedziałek–piątek 8–18; tel. +48 41 366 10 52 – całodobowo; tel. 195 13 – całodobowo
- poradnictwo psychologiczne dla osób stosujących przemoc – tel. +48 41 362 89 73 – poniedziałek–piątek 8–16
- telefoniczne porady i konsultacje psychologiczne
- Miejski Telefon Zaufania: 195 13, bezpłatny z telefonu stacjonarnego, czynny całodobowo, w soboty, niedziele i święta; w sprawach rodzinnych
- Telefon Zaufania: +48 41 368 18 74, czynny poniedziałek–piątek 8–18
https://mopr.kielce.pl/formy-pomocy/pomoc-spoleczna/interwencja-kryzysowa/
Telefony zaufania
- Telefon zaufania dla dzieci Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę
(czynny 7 dni w tygodniu, 24 h na dobę)
tel. 116 111 - Dziecięcy Telefon Zaufania - Rzecznik Praw Dziecka
(czynny 7 dni w tygodniu, 24 h na dobę)
tel. 800 12 12 12 - ITAKA – Telefon Zaufania Młodych
dyżury psychologów od poniedziałku do soboty, od 12:00 do 20:00
tel. 22 484 88 04 - Fundacja ITAKA - Infolinia dla dzieci, młodzieży, rodziców i nauczycieli
całodobowo
tel. 800 080 222 - Telefon Wsparcia Fundacji Nagle sami
Linia adresowana jest do wszystkich osób w żałobie, które potrzebują pomocy
tel. czynny od poniedziałku do piątku, w godzinach 14.00 - 20.00
tel. 800 108 108 - Tumbolinia - Tumbo Pomaga
Dzieci lub nastolatkowie przeżywający śmierć kogoś bliskiego, ale także ich koledzy i koleżanki oraz każdy dorosły, bezradny w obliczu ich smutku: rodzic, opiekun, babcia, dziadek, dalszy krewny, nauczyciel
Od poniedziałku do piątku, w godzinach od 12.00 do 18.00
tel. 800 111 123